Allergische reactie of insectensteek

Vragen & triagecriteria

Vragen

  • Heeft u een snelle ademhaling? Heeft u het gevoel te weinig lucht te krijgen?

    [Kortademig] Hoe snel is het ontstaan?
    u1
  • [Insectensteek] Heeft u wel eens een allergische reactie gehad na een steek door
het insect dat u nu heeft gestoken? Kunt u die reactie omschrijven? Door welk insect bent u gestoken?
    u1
  • Waar bent u gestoken?
    u2
  • Heeft u moeite met slikken?
    u2
  • Heeft u last van een heftige reactie (dus ernstige pijn of jeuk)? Op welke plek?
    u3
  • [Teek] Is de teek te verwijderen?
    1. u4
    2. u3
  • Heeft u last van jeuk of huiduitslag?
    u5

Triagecriteria

u1 Levensbedreigend

  • Kortademig

    Een (te snelle) ademhaling die veel inspanning kost of het gevoel geeft te weinig lucht binnen te krijgen. Moeite met ademhalen. 'Hevig': kan geen vijf woorden achtereen zeggen. Zit rechtop. Is doorgaans instabiele B en U1. 'Matig': milde tachypneu of gebruik van hulpademhalingsspieren. 'Gering':(gevoel van) lichte benauwdheid, geen gebruik van hulpademhalingsspieren. Bij kind: steunende, kreunende of piepende ademhaling betekent hevig kortademig.

    en snel ontstaan
  • Anafylaxie

    Anafylaxie kan snel dodelijk zijn (<5 - 30 minuten). Heeft een acuut begin en is snel progressief (minuten tot uren).

    Er is sprake van anafylaxie bij aanwezigheid huidklachten optredend binnen minuten tot uren na blootstelling aan een allergeen, in combinatie met verschijnselen van:

    • de luchtwegen (stridor, piepen en/of dyspneu)
    • gastro-intestinale klachten (krampende buikpijn of braken) en/of
    • de bloedsomloop (hypotensie, tachycardie, collaps)

    Ook alleen circulatoire verschijnselen (collaps/duizeligheid) na blootstelling aan bekend allergeen voor patiënt is een anafylaxie. Anafylaxie is altijd indicatie tot EpiPen®, maar gebruik verandert urgentie niet.

    (al dan niet EpiPen® gebruikt)

u2 Spoed

  • Quinckeoedeem

    Zwelling van huid en slijmvliezen ten gevolge van een allergische reactie.

     

  • Kortademig

    Een (te snelle) ademhaling die veel inspanning kost of het gevoel geeft te weinig lucht binnen te krijgen. Moeite met ademhalen. 'Hevig': kan geen vijf woorden achtereen zeggen. Zit rechtop. Is doorgaans instabiele B en U1. 'Matig': milde tachypneu of gebruik van hulpademhalingsspieren. 'Gering':(gevoel van) lichte benauwdheid, geen gebruik van hulpademhalingsspieren. Bij kind: steunende, kreunende of piepende ademhaling betekent hevig kortademig.

  • Progressieve zwelling in mondholte en/of keelholte

u3 Dringend

  • Heftige lokale allergische reactie
  • Niet te verwijderen teek

u4 Niet dringend

Teek > 24 uur vastgezeten

Advies

Anafylaxie

Gebruik zo mogelijk EpiPen®. Ook na het gebruik van EpiPen® kan er alsnog een anafylactische shock optreden.
Bij benauwdheid rechtop zitten. Onmogelijk? Patiënt laten liggen, benen hoger dan het hoofd.
Bij insectenbeet: insect of angel verwijderen, koelen met ijs.

  1. u1
  2. u2
  3. u3
  4. u4

Hooikoorts

thuisarts.nl: hooikoorts

Insectensteek

thuisarts.nl: insectenbeet

Tekenbeet

verwijder de teek zo snel mogelijk; dit verkleint de kans op de ziekte van Lyme. Verdoof de teek niet met alcohol of spiritus. Pak de kop van de vastzittende teek zo dicht mogelijk bij de huid vast zonder in het lijfje te knijpen. Gebruik hiervoor een tekenpincet (loodrecht op de huid) of een splinterpincet (plat op de huid). Trek de teek voorzichtig uit de huid. Als een stukje van de teek in de huid achterblijft, zweert dat er vanzelf uit. Ontsmet de huid daarna met alcohol of betadine. Lukt verwijderen niet ga dan naar een hulpverlener. Let na de beet enige maanden op verschijnselen van de ziekte van Lyme. Zie ook thuisarts.nl: tekenbeet en ziekte van Lyme

Eikenprocessierups

thuisarts.nl eikenprocessierups

Pijnstilling

zie hoofdstuk Pijnbeoordeling en pijnbestrijding.

Contactadvies

Contact opnemen bij ziekteverschijnselen.

Contactadvies tekenbeet

Tot 3 maanden na de tekenbeet contact opnemen als er langzaam een rode of blauwrode vlek op die plek komt, (erythema migrans), bij dubbelzien of een scheef gelaat, bij tintelingen/ krachtverlies in arm/ been of bij gewrichtsklachten.

u5

Achtergrondinformatie

Insectensteek

Muggen, vlooien, wespen, bijen, mieren, teken en steekvliegen bijten of steken. Insecten steken uit zelfverdediging, omdat ze zich voeden met menselijk bloed of om, in het kader van de voortplanting, eieren te deponeren. Terwijl ze steken, brengen ze een giftige stof in de huid. Niet de prik zelf, maar het gif veroorzaakt de jeuk, pijn of zwelling. Sommigen hebben veel last van een insectensteek, anderen nauwelijks. Een steek van een bij, steekvlieg of wesp is pijnlijk en kan een flinke bult geven. Vooral een bijensteek veroorzaakt veel zwelling. Bijen laten hun angel in de huid achter.

Anafylactische reactie

Acute levensbedreigende allergische reactie. In korte tijd ontstaan algemene (shock)verschijnselen: overal jeuk, uitslag over het hele lichaam, opgezette oogleden en lippen, braken en diarree, hartkloppingen, bloeddrukdaling, benauwdheid of bewusteloosheid.

Angio(neurotisch) oedeem en Quinckeoedeem

Angio(neurotisch) oedeem

Een plotselinge, meer pijnlijke dan jeukende zwelling van de oppervlakkige en diepere huidlagen (gelaat, orofarynx, handen, voeten, genitalia en minder vaak het maag-darmkanaal).

Quinckeoedeem

Een angioneurotisch oedeem waarbij ook de slijmvliezen zwellen. Als het slijmvlies van de luchtweg sterk opzwelt (glottisoedeem) kan dat een belemmering vormen voor de ademhaling. De oorzaak van angio-oedeem kan zowel allergisch (bijv. medicatie, voeding, insecten) als niet-allergisch (bijv. infecties, medicatie, auto-immuunziekten, genetisch) zijn.

Lokale reactie op insectensteek

De steekplaats kan de volgende verschijnselen vertonen: roodheid, zwelling, pijn en jeuk. De lokale reactie kan de tweede dag in heftigheid toenemen.
Soms zit het insect of de angel nog in de huid. Na een insectensteek kan de huid ontsteken. Aderontsteking en lymfeklierzwelling zijn mogelijk. Ook kan ter plekke een bacteriële huidontsteking (erysipelas) ontstaan: de huid is rood en pijnlijk. Dikwijls krijgt de patiënt koorts en kan zich flink ziek voelen. Dit is reden voor antibiotica.

Tekenbeet

Ter voorkóming van besmetting met Borrelia, de verwekker van de Ziekte van Lyme, moet een teek zo snel mogelijk, maar in ieder geval binnen een etmaal verwijderd worden.
De eerste uiting van de ziekte van Lyme kan erythema migrans zijn: een zich uitbreidende, rode, niet schilferende ring rond of in de buurt van de steekplaats. Deze ring kan zeer groot worden. Erythema komt voor bij meer dan 50% van de besmette patiënten en verdwijnt ook zonder behandeling.
Profylactische behandeling met een antibioticum kan zinvol zijn binnen 72 uur na de tekenbeet.

Relevante NHG-Standaarden

Bacteriële huidinfecties